Σύμφωνα με πρόσφατη δημοσίευση της Eurostat, η Ελλάδα για το 2024 αναδεικνύεται για ακόμη μία φορά «πρωταθλήτρια» στην υπερεργασία και τις υπερωρίες στο σύνολο των απασχολουμένων. Το γεγονός αυτό φυσικά έχει αρνητική διάσταση, αφού δείχνει ότι πολλοί συμπολίτες μας χρειάζεται να δουλεύουν αρκετές ώρες για να ανταπεξέλθουν οικονομικά.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, το 2024 το 12,4% των Ελλήνων απασχολουμένων εργάστηκε πάνω από 49 ώρες εβδομαδιαίως κατά μέσο όρο στην κύρια εργασία του. Στη δεύτερη θέση ακολουθούν η Κύπρος και η Γαλλία με περίπου 10% η καθεμία. Στον αντίποδα, σε χώρες όπως η Βουλγαρία, η Λετονία και η Λιθουανία, το ποσοστό των εργαζομένων που δούλεψαν πάνω από 49 ώρες την εβδομάδα διαμορφώνεται κοντά στο 1%. Ο μέσος όρος της ΕΕ είναι 6,6%, δηλαδή περίπου το μισό ποσοστό σε σχέση με την Ελλάδα.
Υπερεργασία και υπερωρία – Τι ορίζει ο νόμος τώρα τους εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα συνοπτικά
Νόμιμη υπερεργασία θεωρείται η εργασία πέρα από το συμβατικά καθορισμένο εβδομαδιαίο ωράριο (40 ώρες), μέχρι τη συμπλήρωση του νόμιμου μέγιστου ωραρίου, δηλαδή:
- 48 ώρες για το 6ήμερο
- 45 ώρες για το 5ήμερο
- Υπερωρία είναι η εργασία πέραν των ανωτέρω ορίων, δηλαδή:
- Πάνω από 48 ώρες εβδομαδιαίως και 8 ώρες ημερησίως για το 6ήμερο
- Πάνω από 45 ώρες εβδομαδιαίως και 9 ώρες ημερησίως για το 5ήμερο
Επιπλέον, υπάρχει ανώτατο όριο 3 υπερωριακών ωρών ημερησίως και 150 ωρών ετησίως, ώστε να αποφεύγεται η υπερβολική καταπόνηση των εργαζομένων. Φυσικά οι υπερωρίες και η υπερεργασία αποζημιώνονται υψηλότερα από τις ώρες εντός του καθορισμένου εβδομαδιαίο ωράριο (40 ώρες).
Το νέο εργασιακό νομοσχέδιο προς δημόσια διαβούλευση
Το τελευταίο διάστημα έχει ανοίξει έντονη δημόσια συζήτηση γύρω από το νέο εργασιακό νομοσχέδιο. Το νομοσχέδιο εισάγει αλλαγές στις υπερωρίες και τον χρόνο εργασίας, όπου η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι το νέο πλαίσιο προσφέρει ευελιξία και διασφαλίζει καλύτερες αμοιβές, ενώ οι εργαζόμενοι θα έχουν αυξημένη προστασία.
- Δίνεται η δυνατότητα στους εργαζομένους, με τη συναίνεσή τους, να εργάζονται έως 13 ώρες την ημέρα στον ίδιο εργοδότη, με προσαύξηση 40% στην αμοιβή.
- Θεσπίζεται υποχρεωτική 11ωρη ανάπαυση μεταξύ δύο βαρδιών.
- Εισάγεται η ψηφιακή κάρτα εργασίας και απλοποιούνται οι προσλήψεις μέσω fast-track διαδικασιών.
- Ο εργαζόμενος έχει το δικαίωμα άρνησης υπερωριακής απασχόλησης χωρίς κυρώσεις.
Από την άλλη, έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις η ΓΣΕΕ και άλλες συνδικαλιστικές οργανώσεις εκφράζουν έντονες αντιρρήσεις, θεωρώντας πως οι αλλαγές αποδυναμώνουν τις συλλογικές συμβάσεις και ενδέχεται να οδηγήσουν σε εντατικοποίηση της εργασίας. Τονίζουν ότι ο εργαζόμενος στην ελληνική αγορά εργασίας δεν μπορεί να αρνηθεί υπερωρία στην πραγματικότητα, λόγω φόβου απόλυσης και δεν υπάρχουν αρκετοί έλεγχοι να ελέγχουν τις εργασιακές συνθήκες.
Θετική εξέλιξη στην έρευνα: Μείωση των υπερωριών
Παρά τα υψηλά ποσοστά των πολλών ωρών εργασίας, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια πτωτική τάση στο ποσοστό των Ελλήνων που εργάζονται πάνω από 49 ώρες εβδομαδιαίως, καθώς για πρώτη φορά από το 2000 που παρουσιάζει δεδομένα η έρευνα αυτή για την Ελλάδα, έπεσε το ποσοστό αυτό κάτω από το 15% το 2021 και τώρα κυμαίνεται περίπου στο 12%. Η μείωση αυτή, σε σχέση με τα παλαιότερα ποσοστά που κυμαίνονταν μεταξύ 15% και 20%, στέλνει ένα αισιόδοξο μήνυμα: σταδιακά, λιγότεροι Έλληνες αναγκάζονται να εργάζονται υπερβολικά πολλές ώρες για να καλύψουν τις ανάγκες τους.
Τα στοιχεία της Eurostat αναδεικνύουν δύο όψεις του ίδιου νομίσματος:
- Από τη μία, μία σημαντική μερίδα Ελλήνων εξακολουθούν να ανήκουν στους πιο εργατικούς της Ευρωπαϊκής Ένωση, και καταδεικνύει τις οικονομικές πιέσεις που αντιμετωπίζουν πολλοί εργαζόμενοι.
- Από την άλλη, η πτωτική τάση στις υπερωρίες και η επικείμενη αναμόρφωση του νομικού πλαισίου ίσως οδηγήσουν σε μία νέα ισορροπία μεταξύ εργασίας και προσωπικής ζωής
