Κατά την τελετή παράδοσης-παραλαβής του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, ο απερχόμενος Υπουργός και νυν αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης, κ. Κωστής Χατζηδάκης, παρουσίασε έναν συνοπτικό απολογισμό της οικονομικής πολιτικής του 2024, εστιάζοντας στις δημοσιονομικές επιδόσεις και την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής.
Ιστορικό Πρωτογενές Πλεόνασμα
Σύμφωνα με τον κ. Χατζηδάκη, ο κρατικός προϋπολογισμός του 2024 κατέγραψε πρωτογενές πλεόνασμα 3,5% του ΑΕΠ, ξεπερνώντας την αρχική πρόβλεψη του 2,5%. Το αποτέλεσμα αυτό επιβεβαιώνει, κατά τον ίδιο, τη “συνέχεια της υπεραπόδοσης των προηγούμενων ετών”.
Παράλληλα, το δημοσιονομικό ισοζύγιο παρουσίασε σημαντική βελτίωση. Το έλλειμμα 1,3% του ΑΕΠ που καταγράφηκε το 2023 μετατράπηκε σε πλεόνασμα 0,2% του ΑΕΠ στο τέλος του 2024, ξεπερνώντας τις αρχικές εκτιμήσεις.
Αξίζει να σημειωθεί ότι τα νούμερα αυτά πρέπει να επικυρωθούν και από την EΛΣΤΑΤ και Eurostat. Ακόμη, για να είναι κατανοητοί οι όροι που αναφέρονται, συνοπτικά μία επεξήγηση:
Το (συνολικό) δημοσιονομικό πλεόνασμα είναι το πλεόνασμα που προκύπτει όταν τα συνολικά δημόσια έσοδα είναι μεγαλύτερα από τις συνολικές δημόσιες δαπάνες, συμπεριλαμβανομένων των τόκων του δημόσιου χρέους. Από την άλλη, το πρωτογενές πλεόνασμα αναφέρεται στο πλεόνασμα που προκύπτει όταν τα δημόσια έσοδα (φόροι, εισφορές, τέλη κ.λπ.) είναι μεγαλύτερα από τις δημόσιες δαπάνες, χωρίς να υπολογίζονται οι τόκοι του δημόσιου χρέους. Ορισμένες ακόμη παρατηρήσεις:
📌 Πρωτογενές πλεόνασμα σημαίνει ότι η χώρα μπορεί να καλύψει τις τρέχουσες ανάγκες της χωρίς το βάρος του χρέους.
📌 Δημοσιονομικό πλεόνασμα σημαίνει ότι το κράτος έχει συνολικά περισσότερα έσοδα από δαπάνες, άρα μειώνει το χρέος του.
📌 Ένα κράτος μπορεί να έχει πρωτογενές πλεόνασμα αλλά δημοσιονομικό έλλειμμα, αν οι τόκοι του χρέους είναι υψηλοί.
Γενικότερα, τα τελευταία χρόνια έχουν επικεντρωθεί οι προσπάθειες του Υπουργείου Οικονομικών στην πρόωρη αποπληρωμή χρεών (που είχαν μετακαλεστεί για τα επόμενα χρόνια και είχε παρουσιαστεί ως μεγάλη επιτυχία παλιότερα) ώστε να βελτιωθεί το δημοσιονομικό πλεόνασμα, αφού πολύ απλά θα μειωθούν οι τόκοι. Γιατί μπορεί μία οικονομία να πετυχαίνει πλεονάσματα και ρυθμούς ανάπτυξης, αλλά όταν έχει ένα τεράστιο χρέος “πάνω από το κεφάλι της”, ανά πάσα στιγμή αυτό μπορεί να σκάσει και να βρεθεί σε οικονομική ασφυξία, το οποίο μας είναι οικείο σαν Έλληνες από το όχι μακρινό 2009-2010.
Ενίσχυση των Δημοσίων Εσόδων μέσω της Καταπολέμησης της Φοροδιαφυγής
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο απερχόμενος Υπουργός στις μεταρρυθμίσεις που υλοποιήθηκαν στον τομέα της φορολογίας, με στόχο τη μείωση της φοροδιαφυγής. Η εκτεταμένη χρήση του συστήματος MyData και η εντατικοποίηση των ελέγχων επέφεραν επιπλέον φορολογικά έσοδα ύψους 2 δισεκατομμυρίων ευρώ για το 2024. Το ποσό αυτό υπερβαίνει τις αρχικές προβλέψεις του προϋπολογισμού, που εκτιμούσαν έσοδα 1,8 δισ. ευρώ από την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής. Για να είναι αντιληπτό το μέγεθος, τα 2 δισεκατομμύρια ισοδυναμούν κοντά στο 1% του ΑΕΠ της χώρας!
Η μερική πάταξη της φοροδιαφυγής που επιτεύχθηκε στη χρονιά που μας πέρασε, έδειξε ότι δεν είναι τόσο δύσκολο που παρουσιάζονταν τα τελευταία χρόνια. Ακόμη και τώρα, είναι κοινό μυστικό για ορισμένους επαγγελματίες και επιχειρήσεις, ότι “δεν θα σου κόψουν απόδειξη εύκολα” χωρίς να την ζητήσεις. Και αν την ζητήσεις η τιμή μπορεί να αλλάξει. Τέλος, ακόμη και να κοπεί, δεν είναι σίγουρο ότι κόπηκε ορθά αφού κατά καιρούς έρχονται στην επιφάνεια μεγάλες απάτες που ζημιώνουν το κράτος δηλαδή εμάς, που πρέπει να πληρώνουμε μεγαλύτερους φόρους. Συνήθως, οι φοροφυγάδες αποφεύγουν τη σύλληψη, πληρώνοντας πρόστιμα και τη ζημία που προκάλεσαν.
Παράλληλα, με τις ανακοινώσεις των κυβερνητικών για την θετική πορεία της οικονομία, ήρθε και η αναβάθμιση στην επενδυτική βαθμίδα από την Moody’s. Συγκεκριμένα, βαθμίδα Baa3 από Ba1 δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην βελτίωση των επιδόσεων των εμπορικών τραπεζών αλλά και τις προσπάθειες που συνεχίζονται για την μείωση των κόκκινων δανείων στο επίπεδο του μέσου όρου της Ευρώπης. Με την αναβάθμιση της Moody’s, αναμένεται περισσότερο ενδιαφέρον από μεγάλους επενδυτές, περεταίρω ισχυροποίηση των Ελληνικών τραπεζών και τη μείωση του κόστους δανεισμού για κράτος και επιχειρήσεις.
Έτσι, τα οικονομικά αποτελέσματα του 2024 καταδεικνύουν μια θετική πορεία της ελληνικής οικονομίας, με πλεονάσματα υψηλότερα των αρχικών προβλέψεων και σημαντική πρόοδο στην είσπραξη φόρων. Όμως, το κυριότερο είναι, αυτά τα θετικά αποτελέσματα και μηνύματα να περάσουν στην Ελληνική Κοινωνία, και κυρίως σε αυτούς που έχουν περισσότερο ανάγκη. Επίσης, πολύ σημαντικό είναι να ανακουφιστούν από φόρους εκείνοι που θα μπορέσουν να αναχρηματοδοτήσουν και να ενισχύσουν περαιτέρω την οικονομία, όπως οι υγιείς επιχειρήσεις και οι σωστοί επαγγελματίες και μισθωτοί.
