Αν βγεις και ρωτήσεις δέκα τυχαίους περαστικούς στην Ελλάδα, “αν στην χώρα τους κυριαρχεί η διαφθορά“, κατά πάσα πιθανότητα θα πάρεις δέκα ίδιες απαντήσεις, ΝΑΙ.
Η διαφθορά προφανώς αποτελεί μια σημαντική πρόκληση για κάθε χώρα, αφού επηρεάζει αρνητικά διάφορους τομείς και έτσι επιβραδύνει την οικονομική πρόοδο. Με απλά λόγια μας μειώνει το εισόδημα και το βιοτικό επίπεδο. Κατά καιρούς, το θέμα της διαφθοράς έρχεται στο προσκήνιο εξαιτίας διάφορων γεγονότων και αφορμών, τα οποία ενοχλούν ή και ακόμη συνταράσσουν την κοινωνίας μας.
Αν λοιπόν ξανά ρωτούσες αυτούς τους 10 τυχαίους περαστικούς πόσο ακριβώς διεφθαρμένη είναι η χώρα και σε τι επίπεδο σε σύγκριση με άλλες, κατά πάσα πιθανότητα δεν θα λάμβανες απάντηση και θα έβλεπες απορημένα πρόσωπα. Αν και η διαφθορά ακούγεται ως μη μετρήσιμη έννοια, ορισμένα ινστιτούτα καταφέρνουν να την ποσοτικοποιήσουν, και να βάλουν αριθμούς και πρόσημα μπροστά από κάθε χώρα σε αυτό το ζήτημα.
Transparency International, ένα ανεξάρτητος και διεθνής αναγνωρισμένος οργανισμός με έδρα το Βερολίνο που μελετάει γενικά τη διαφθορά των κρατών, έχει κατατάξει την Ελλάδα για το 2023 στη πεντηκοστή ένατη θέση ανάμεσα σε 180 χώρες με δείκτη 49/100 σε μια κλίμακα από 0 (άκρως διεφθαρμένο) έως 100 (πολύ διαφανή) με πρώτη τη Δανία με βαθμολόγια 90/100 και τελευταία την Σομαλία με βαθμολογία 11/100. Ο δείκτης αυτός ονομάζεται Δείκτης Αντίληψης Διαφθοράς (CPI) και είναι ο πιο δημοφιλής στο θέμα αυτό, όπου μετράει πόσο διεφθαρμένος θεωρείται ο δημόσιος τομέας και διοίκηση κάθε χώρας, σύμφωνα με ειδικούς και επιχειρηματίες μέσω ανεξάρτητων πηγών δεδομένων που προέρχονται από διαφορετικές έρευνες και αξιολογήσεις για τη διαφθορά. Αυτές οι πηγές δεδομένων συλλέγονται από διαφορετικά αξιόπιστα ιδρύματα, συμπεριλαμβανομένης της Παγκόσμιας Τράπεζας και του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, στοχεύοντας πάντα να είναι απαλλαγμένα από υποκειμενικές απόψεις.
Οπότε, με μια πρώτη ματιά, η Ελλάδα βρίσκεται πάνω από τη ζώνη των διεφθαρμένων κρατών σε παγκόσμιο επίπεδο αν αυτήν οριζόταν απλοϊκά στη θέση 90 δηλαδή ακριβώς στη μέση και με τον παγκόσμιο μέσο όρο ΔΑΔ (CPI) στα 42/100. Ωστόσο, σε αυτή τη κατάταξη υπάρχουν κράτη που βρίσκονται σε πόλεμο, με δικτατορικά καθεστώτα ή πολύ φτωχά και νέα κράτη με αδύναμους θεσμούς. Έτσι, μία σύγκριση εντός των 27 κρατών της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα είχε περισσότερο νόημα, καθώς κατέχουμε έστω και θεωρητικά κοινές αξίες, νοοτροπία και πολιτικές υπό το βλέμμα και έλεγχο κοινών οργανισμών και θεσμών. Όπως ήταν αναμενόμενο εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης η Ελλάδα δεν τα πάει τόσο καλά και βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις, συγκεκριμένα στη θέση 24 ανάμεσα στα 27 κράτη, αφήνοντας πίσω την Ρουμανία, Βουλγαρία και Ουγγαρία.
Όπως αναφέρει το ίδιο το ίδρυμα που εκτέλεσε την έρευνα αυτή, οι πηγές δεδομένων που χρησιμοποιούνται για την κατάρτιση του ΔΑΔ(CPI) καλύπτουν ενδεικτικά τις ακόλουθες εκδηλώσεις διαφθοράς του δημόσιου τομέα ,όπως: Δωροδοκία, Κατάχρηση δημοσίων πόρων, Αξιωματούχοι που χρησιμοποιούν το δημόσιο αξίωμά τους για ιδιωτικό όφελος χωρίς συνέπειες, Ικανότητα των κυβερνήσεων να περιορίσουν τη διαφθορά στο δημόσιο τομέα, Υπερβολική γραφειοκρατία στο δημόσιο τομέα που μπορεί να αυξήσει τις ευκαιρίες για διαφθορά, Νεποτιστικοί διορισμοί στη δημόσια διοίκηση (Οικογενειοκρατία) , Νόμοι που διασφαλίζουν ότι οι δημόσιοι υπάλληλοι πρέπει να αποκαλύπτουν τα οικονομικά τους και πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων, Νομική προστασία για άτομα που καταγγέλλουν περιπτώσεις δωροδοκίας και διαφθοράς, Κατάληψη του κράτους από στενά κεκτημένα συμφέροντα, Πρόσβαση σε πληροφορίες για δημόσιες υποθέσεις/κυβερνητικές δραστηριότητες.
Στα θετικά είναι ότι στη ευρεία γειτονιά μας στο χάρτη, διατηρούμαστε σε σχετικά καλά επίπεδα ενώ τα πιο ακραία διεφθαρμένα κράτη ως προς τη δημόσια διοίκηση να βρίσκονται η Συρία και Λιβύη, που ωστόσο μαστίζονται εδώ και χρόνια από πολέμους και εμφυλίους, οπότε δεν μπορούν να αποτελέσουν συγκρίσιμα με ειρηνικά και δημοκρατικά κράτη. Έτσι, μετά από αυτά το πιο διεφθαρμένο κράτος ως προς τη δημόσια διοίκηση είναι η Τουρκία, η οποία καταλαμβάνει τη θέση 115 με βαθμολογία 34/100.
Σε βάθος 20ετίας οι χειρότερες περίοδοι για τη Ελλάδα ήταν οι χρονιές 2009 και 2010, όπου από τη θέση 57 το 2008 έπεσε σε δύο χρόνια 28 θέσεις λόγω κυρίως της έναρξης της οικονομικής κρίσης και των συνταρακτικών γεγονότων και αποκαλύψεων που κλόνισαν τη χώρα. Επιπρόσθετα η χρονιά 2012, έτος μεγάλης πολιτικής και οικονομικής αστάθειας, παρουσίασε αρνητικό ρεκόρ οπού η Ελλάδα έπεσε 14 θέσεις και στη χειρότερη θέση από τότε που πραγματοποιείται η έρευνα, δηλαδή στο νούμερο 94 από τις 176 χώρες, κάτω δηλαδή από τη μέση για πρώτη και μοναδική φορά, μένοντας πίσω κιόλας από κράτη με δικτατορικά καθεστώτα όπως Σουαζιλάνδη, Ταϊλάνδη, Μπουρκίνα Φάση κτλ.
Στα θετικά είναι ότι στη τελευταία δεκαετία οι προσπάθειες για μεγαλύτερη διαφάνεια του δημοσίου φαίνεται να αποδίδει ορισμένους καρπούς, με βάση τα στοιχεία που συνέλεξε ο οργανισμός Transparency International. Όπως φαίνεται και στα παρακάτω διάγραμμα, το 2022 η Ελλάδα αξιολογήθηκε με τη μεγαλύτερη βαθμολογία 52/100 της 20ετίας καταλαμβάνοντας τη θέση 52 στη παγκόσμια κατάταξη. Ωστόσο, δεν συνεχίστηκε η θετική πορεία την επόμενη χρονιά όπου υπήρξε μεγάλη πτώση 7 θέσεων το 2023 και 3 μονάδες στην αξιολόγηση της διαφάνειας.
Ας ελπίσουμε λοιπόν ότι η πτώση του 2023 είναι παροδική και θα συνεχιστεί η βελτίωση της χώρας και τη προσέγγιση του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτά τα δεδομένα αντανακλούν τη κατάσταση που επικρατούν στη κοινωνία για αυτό είναι σημαντικά. Ωστόσο, αξίζει να σημειωθεί κάτι για την έρευνα αυτή, το οποίο ισχύει και σε κάθε στατιστική ανάλυση φυσικά. Η ποιότητα και η αξιοπιστία των δεδομένων είναι αυτά που θα εξασφαλίσουν μία σωστή στατιστική ανάλυση όπου πάνω σε αυτήν θα μπορεί κάποιος να λάβει αποφάσεις. Έτσι, όσο έξυπνα εργαλεία και μεθόδους να χρησιμοποιήσει κάποιος για την έρευνα του, αν δεν είναι αξιόπιστα τα δεδομένα δεν μπορούν να εκδοθούν ασφαλή συμπεράσματα και η αξία της έρευνας είναι μηδαμινή. Επιπλέον, λαμβάνοντας δεδομένα και πληροφορίες από αναγνωρισμένα και αξιόπιστα ιδρύματα είναι η πιο σωστή μέθοδος, αλλά δεν είναι πανάκεια.
Συγκεκριμένα στα διαγράμματα πιο πάνω, μπορούμε να δούμε την απότομη πτώση της Ελλάδας τη περίοδο 2009 με 2012. Τι σημαίνει δηλαδή αυτό; Ότι η Ελλάδα τότε υποχώρησε ραγδαία ως προς τα θέματα διαφάνειας λόγω κάποιο ειδικού γεγονότος (πχ δικτατορία ή πόλεμος) ή απλά αποκαλύφθηκαν κρυμμένες αδυναμίες με την έναρξη της οικονομικής κρίσης και φάνηκαν ξεκάθαρα οι διαχρονικές παθογένειες. Φυσικά είναι το δεύτερο, το οποίο θέτει σε αμφισβήτηση την σχετικά καλή πορεία της χώρας μέχρι τότε, αλλά και αν τώρα αν η χώρα διαπράττει ξανά τις αμαρτίες του παρελθόντος ή πραγματικά προσπαθεί να απομακρυνθεί από τη διαφθορά. Ο χρόνος φυσικά θα δείξει.
Για περισσότερες πληροφορίες για το ίδρυμα Transparency International, από όπου συλλέξαμε πληροφορίες για το άρθρο αυτό μπορείτε να μεταβείτε στην ιστοσελίδα τους πατώντας τον παρακάτω σύνδεσμο.
