Η Ελλάδα παραμένει «κλειστή» στην τριτοβάθμια εκπαίδευση
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Eurostat (Αύγουστος 2025), το ποσοστό των ξένων φοιτητών στα ελληνικά πανεπιστήμια ανέρχεται μόλις στο 3% του συνόλου, όταν ο μέσος όρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης αγγίζει το 8,4%. Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα προσελκύει λιγότερους από τους μισούς διεθνείς φοιτητές σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, παραμένοντας ουραγός στην εξωστρέφεια των πανεπιστημίων της. Πρωτοπόρες χώρες στην κατάταξη αυτή αποτελούν τα πιο μικρά κράτη-μέλη της ΕΕ, όπου ειδικά στο Λουξεμβούργο, όπου οι αλλοδαποί φοιτητές είναι περισσότεροι από τους ημεδαπούς.
Συγκριτικά παραδείγματα:
- Λουξεμβούργο: 52,3%
- Μάλτα: 29,6%
- Κύπρος: 22,3%
- Μέσος όρος ΕΕ: 8,4%
- Ελλάδα: 3%
Η νέα εποχή των μη κρατικών πανεπιστημίων από το 2025
Από το ακαδημαϊκό έτος 2025-2026 ξεκινά μια νέα πραγματικότητα στην ελληνική τριτοβάθμια εκπαίδευση: για πρώτη φορά, θα λειτουργήσουν μη κρατικά, μη κερδοσκοπικά πανεπιστήμια, ως παραρτήματα διεθνών ιδρυμάτων.
Το Υπουργείο Παιδείας έδωσε τελικά (μέχρι στιγμής) για το νέο ακαδημαϊκό έτος, άδεια λειτουργίας σε τέσσερα πανεπιστήμια:
- The Open University – American College Anatolia (Θεσσαλονίκη)
- University of York – City College (Θεσσαλονίκη)
- University of Keele, Greece (Αθήνα)
- University of Nicosia – UNIC Athens (Αθήνα)
Η έναρξη λειτουργίας τους τον Σεπτέμβριο του 2025 αναμένεται να αλλάξει το τοπίο της ανώτατης εκπαίδευσης. Στόχος είναι η προσέλκυση ξένων φοιτητών, αλλά κυρίως η συγκράτηση Ελλήνων που φεύγουν για σπουδές στο εξωτερικό και η ενίσχυση της διεθνούς παρουσίας της χώρας στον ακαδημαϊκό χάρτη.
Το μεγάλο academic brain-drain: περίπου από 40.000 Έλληνες σπουδάζουν στο εξωτερικό
Σύμφωνα με τα στοιχεία του UNESCO Institute for Statistics (UIS), το 2021 υπήρχαν πάνω κάτω 40.000 Έλληνες φοιτητές εγγεγραμμένοι σε πανεπιστήμια του εξωτερικού. Η πλειοψηφία αυτών των φοιτητών ακολουθεί μεταπτυχιακές σπουδές, με προορισμούς όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ολλανδία, η Γερμανία, η Γαλλία και η Κύπρος.
Αυτό συνεπάγεται:
- Τεράστια οικονομική αιμορραγία: Υπολογίζεται ότι η Ελλάδα χάνει πάνω από 500 εκατ. ευρώ ετησίως από δίδακτρα, διαμονή και λοιπές δαπάνες.
- Διαρροή ανθρώπινου κεφαλαίου: Πολλοί απόφοιτοι παραμένουν στις χώρες σπουδών τους, στερώντας την Ελλάδα από εξειδικευμένα ταλέντα.
- Μειωμένη ερευνητική ισχύς: Η απουσία σημαντικού αριθμού νέων επιστημόνων αποδυναμώνει την καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα.
Για να γίνει ενδεικτικό το παραπάνω νούμερο των Ελλήνων που μετανάστευσαν στο εξωτερικό για σπουδές, για τις Πανελλήνιες Εξετάσεις του 2025, ο αριθμός των εισακτέων στα πανεπιστήμια είναι 68.788 φοιτητές. Ο αριθμός των μαθητών που συμμετείχαν στις εξετάσεις για το σχολικό έτος 2024-25 ήταν 103.257, οι οποίοι αποφοίτησαν από ΓΕΛ και ΕΠΑΛ. Τα νούμερα αυτά είναι τα επίσημα που δημοσίευσε το Υπουργείο Παιδείας.
Τα χαμένα έσοδα από τους ξένους φοιτητές
Η Ελλάδα δεν χάνει μόνο από το brain-drain, αλλά και από την αδυναμία να προσελκύσει ξένους φοιτητές.
Σε χώρες όπως η Κύπρος, οι ξένοι φοιτητές αντιστοιχούν στο 22,3% του συνόλου. Αυτό δημιουργεί:
- Εισροή εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ ετησίως.
- Διεθνή δίκτυα συνεργασιών.
- Αναβάθμιση του εκπαιδευτικού brand της χώρας.
Η Ελλάδα, με μόλις 3% ξένους φοιτητές, στερείται ενός τεράστιου οικονομικού και ακαδημαϊκού πλεονεκτήματος.
Όμως, υπάρχει ένα τεράστιο αλλά! Στην Ελλάδα υπάρχει το φαινόμενο των αιώνιων φοιτητών, που διογκώνει το σύνολο του δείγματος με αποτέλεσμα, ο ανωτέρω δείκτης να είναι αρκετά χαμηλός. Αξίζει να σημειωθεί ότι φέτος θα είναι χρονιά διαγραφής των “αιώνιων” φοιτητών. Από τα στοιχεία που έδωσαν τον Υπουργείο Παιδείας και η Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ):
- Εγγεγραμμένοι φοιτητές: 703.857 (ακαδ. έτος 2023-24)
- Ενεργοί φοιτητές: 352.099 (ακαδ. έτος 2023-24)
- Μη ενεργοί φοιτητές: 351.758 (ακαδ. έτος 2023-24)
- Προβλεπόμενες διαγραφές: Περίπου 290.000
Μετά ανωτέρω νούμερα, αν επιβεβαιωθούν στην πράξη, περίπου 4 στους 10 θα διαγραφούν και αυτόματα ο δείκτης των ξένων φοιτητών επί του συνόλου θα διαμορφωθεί περίπου στο 5%, συγκλίνοντας πιο κοντά στο πανευρωπαϊκό μ.ο. Φυσικά θα παραμείνει κακή επίδοση, αλλά δεν θα είναι η χειρότερη στην Ευρώπη.
| Περιγραφή | Δεδομένα |
|---|---|
| Ξένοι φοιτητές στην Ελλάδα | 3% (μ.ο. ΕΕ: 8,4%) |
| Έλληνες φοιτητές στο εξωτερικό | περίπου 40.000 (UNESCO, 2021) |
| Ετήσια οικονομική απώλεια | περίπου 500 εκατ. ευρώ |
| Μη κρατικά πανεπιστήμια 2025-2026 | 4 εγκρίσεις |
| Διαγραφές αιώνιων φοιτητών | 290.000 (περίπου το 40% των εγγεγραμμένων) |
Η Ελλάδα παραμένει ουραγός στην προσέλκυση ξένων φοιτητών, με μόλις 3% συμμετοχή, το οποίο όμως αναμένεται να βελτιωθεί τεχνικά λόγω της “διόρθωση τους κλάσματος”, αλλά και πιθανόν και επί της πράξης, μέσω των νέων πανεπιστημίων.
Για να επιτευχθεί όμως η πραγματική εξωστρέφεια, η Ελλάδα χρειάζεται στοχευμένη στρατηγική: διεθνή προγράμματα, αγγλόφωνα τμήματα, ισχυρές συνεργασίες, επενδύσεις στην έρευνα και διασύνδεση με την αγορά εργασίας – εγχώρια αλλά και διεθνή.
